Autor: Jakub Bobrowski

Spotkanie VI

9 IV 2024 r., godz. 11.00

dr hab. Maria Mocarz-Kleindienst, prof. KUL, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Przekład filmowy i kino gatunków

Abstrakt:

Wzrost liczby produkcji filmowych przekłada się na ilość dokonywanych tłumaczeń filmowych. Gatunek filmowy – jako podstawowa operacyjna i funkcjonalna jednostką taksonomii filmowej – może mieć wpływ na sposób przekładu w filmie. Celem wystąpienia jest pokazanie wpływu czynnika genologicznego na jakość i ilość przetłumaczonego materiału werbalnego w ścieżce dialogowej (w ramach przekładu międzyjęzykowego), a także materiału wizualnego, tj. obrazu (w ramach przekładu intersemiotycznego, jakim jest audiodeskrypcja). W wystąpieniu przedstawię propozycję metody badania przekładu kodu werbalnego i wizualnego z uwzględnieniem cech gatunkowych wybranych produkcji filmowych (dramatu rodzinnego, filmu katastroficznego, komedii i melodramatu).​

Spotkanie V

19 III 2024 r., godz. 11.00

prof. Monika Woźniak, Instytut Badań Europejskich, Amerykańskich i Międzykulturowych, Uniwersytet Sapienza w Rzymie

Porozmawiajmy o udach dziewicy: kilka uwag o specyfice dialogu w filmach historycznych

Abstrakt:

W produkcjach historycznych dialog, oprócz funkcji pełnionych także w innych gatunkach filmowych, spełnia dodatkową rolę: wzmacnia poczucie dystansu czasowego świata przedstawionego na ekranie, ale zarazem pomaga w zrozumieniu rzeczywistości, która nie zawsze jest widzowi dobrze znana. Środkiem służącym do osiągnięcia tego celu jest przede wszystkim archaizacja języka, jednak jej strategie różnią się zarówno w zależności od epoki, w której rozgrywa się dany film, jak i od utrwalonych praktyk w kinematografiach różnych krajów. W swoim wystąpieniu porównam strategie kreacji dialogu historycznego w filmach polskich, angielskich i amerykańskich oraz włoskich: na wybranych przykładach pokażę także problemy przekładowe wynikające z odmienności tych strategii i z nieprzystawalności historycznych form językowych używanych w tego rodzaju produkcjach audiowizualnych.

Spotkanie IV

13 lutego 2024 r., godz. 11.00

dr hab. Marcin Cybulski, Wydział Nauk Humanistycznych, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Walka z alkoholizmem w radzieckiej sztuce audiowizualnej

Abstrakt:

Wystąpienie poświęcone zostanie problematyce walki z alkoholizmem, która to walka towarzyszyła Związkowi Radzieckiemu od początku jego funkcjonowania właściwie aż do rozmontowania struktur ZSRR w początkach lat 90. XX wieku. Kolejne kampanie antyalkoholowe, ogłaszane od roku 1918 (jeszcze w Rosji Radzieckiej) aż do czasów pieriestrojki, znalazły swoje odzwierciedlenie w przeróżnych gałęziach sztuki – w tym także w plakacie propagandowym i filmie. To właśnie plakat i radziecki film komediowy, będące wdzięczną substancją badawczą, staną się obiektem studiów w niniejszym wystąpieniu. Analizie poddane zostaną najciekawsze – zdaniem autora – plakaty i radzieckie komedie filmowe, które w różnoraki sposób celowały w pijaństwo, alkoholizm i towarzyszące im konsekwencje.

Spotkanie III

12 grudnia 2023 r., godz. 11.00

mgr Joanna Byszuk, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Głosy w telewizorze – czyli jak z pomocą stylometrii badać idiolekty w serialach

Abstrakt

Chociaż ostatnich w dwóch dekadach obserwujemy renesans seriali, tym razem niekoniecznie związanych z dystrybucją telewizyjną, wciąż jednak rzadko są one przedmiotem badań językoznawczych. Tymczasem, jak zauważyła pionierka badań nad językiem seriali, Monika Bednarek, stanowią one bezcenne źródło wiedzy nie tylko o danym utworze, ale także trendach w języku, strategiach stylizacji i charakteryzacji, oraz, w pewnym stopniu, cechach języka mówionego.
W niniejszym wystąpieniu przedstawię najważniejsze cechy języka właściwe dla produkcji seryjnych oraz zademonstruję, w jaki sposób kwantytatywne metody analizy języka, takie jak stylometria, mogą być pomocne w badaniu idiolektów, a w szczególności spójności charakteryzacji określonych postaci.

Spotkanie II

14 listopada 2023 r., godz. 11.00

Dr hab. Monika Kresa, prof. UW, Uniwersytet Warszawski, Jak powstaje język w filmie? – „Wesele” Wojciecha Smarzowskiego z perspektywy konsultantki językowej

Abstrakt:

Na stylizację językową w filmie można patrzeć z różnych perspektyw. Najczęstszą z nich jest pojmowanie stylizacji jako utrwalonego wyniku działań na tekście. O wiele rzadziej myśli się o niej z perspektywy procesualnej i uwzględnia czynniki, które doprowadziły do jej powstania w takim a nie innym kształcie. Jednym z takich czynników jest wieloautorskość tkanki językowej filmu, o której w różnym stopniu decydują reżyser, scenarzysta, aktorzy i (często, choć nie zawsze) konsultant językowy.

Podczas wystąpienia opowiem o stylizacji językowej zastosowanej w ostatnim filmie Wojciecha Smarzowskiego (Weselu z 2021 roku). Nie będę się jednak w nim skupiać wyłącznie na efekcie zabiegów stylizacyjnych i ich wykładnikach. W związku z tym, że współpracowałam przy tworzeniu tego filmu jako konsultantka językowa, chciałabym spojrzeć na zastosowaną w nim stylizację jako na proces, na który składały się różne etapy, między innymi tworzenie scenariusza i praca z aktorami na planie filmowym. Podczas wystąpienia zaprezentuję fragmenty scenariusza oraz opowiem o doświadczeniu pracy z Mateuszem Więcławkiem – aktorem wcielającym się w rolę młodego Antka. Na marginesie tych rozważań opowiem także o innych filmach i serialach (np. Sami swoi, Diagnoza, Wesele, Chłopi) i wpływie konsultantów na kształt ich warstwy językowej.